راهنمای انتخاب بین FCL و LCL در حمل دریایی

مقاله / ۰۱

اگر برای حمل دریایی استعلام گرفته باشید، احتمالاً یکی از اولین سؤال‌ها این بوده است: FCL می‌خواهید یا LCL؟ پاسخ فقط به این بستگی ندارد که بار چند مترمکعب است. مسیر، وزن، نوع کالا، هزینه‌های مبدأ و مقصد، زمان تحویل و بسته‌بندی می‌توانند انتخاب را تغییر دهند. گاهی کانتینر اختصاصی برای باری که آن را پر نمی‌کند منطقی‌تر است؛ گاهی هم رزرو کانتینر کامل فقط هزینهٔ اضافه ایجاد می‌کند.

پاسخ کوتاه: در FCL فضای کانتینر به یک محموله اختصاص دارد، حتی اگر کامل پر نشود. در LCL بار چند صاحب کالا در یک کانتینر تجمیع و در مقصد تفکیک می‌شود. برای حجم کم، LCL معمولاً نقطهٔ شروع است؛ با افزایش حجم یا حساسیت کالا، باید هزینهٔ کل و برنامهٔ هر دو روش را تا یک مقصد مشترک مقایسه کرد.

FCL یعنی چه؟

FCL مخفف Full Container Load است. در این روش یک کانتینر برای محمولهٔ شما رزرو می‌شود و بار صاحب کالای دیگری در آن قرار نمی‌گیرد. لازم نیست کانتینر را تا سقف ظرفیت پر کنید: ممکن است بخشی از فضای یک کانتینر ۲۰ فوت را استفاده کنید، اما هزینهٔ رزرو کانتینر را بپردازید.

مزیت FCL فقط ظرفیت نیست. کانتینر معمولاً پس از بارگیری پلمب می‌شود و در مسیر معمول نیازی به بازکردن آن برای جداکردن بار دیگر صاحبان کالا وجود ندارد. این موضوع می‌تواند تعداد دفعات تماس مستقیم با کالا را کم کند و برای بار حساس، شکستنی، ارزشمند یا دارای برنامهٔ تحویل فشرده مهم باشد. البته پلمب‌بودن کانتینر به‌تنهایی تضمین نبود خسارت یا تأخیر نیست؛ بسته‌بندی، چیدمان، مهاربندی و شرایط سرویس همچنان اهمیت دارند.

LCL چیست و در مسیر چه اتفاقی می‌افتد؟

LCL مخفف Less than Container Load است و در فارسی معمولاً «خرده‌بار دریایی» یا «گروپاژ» نامیده می‌شود. بار شما همراه محموله‌های تجاری دیگر در یک کانتینر قرار می‌گیرد؛ بنابراین لازم نیست هزینهٔ یک کانتینر اختصاصی را بپردازید. برای مثال، چهار پالت قطعات صنعتی می‌تواند در کنار بار صاحبان دیگر حمل شود.

LCL فقط یک FCL کوچک‌تر نیست. بار معمولاً به انبار تجمیع یا CFS در مبدأ می‌رود، کنار محموله‌های دیگر بارگیری می‌شود و پس از رسیدن، در CFS مقصد از کانتینر تخلیه و تفکیک می‌شود. این مراحل اضافی روی زمان، هزینه و نحوهٔ کنترل کالا اثر دارند.

این روش برای سفارش‌های کوچک‌تر، خرید آزمایشی، قطعات یدکی و واردکنندگانی که نمی‌خواهند سرمایهٔ زیادی در موجودی انبار نگه دارند جذاب است؛ به‌شرط آنکه سرویس مناسب همان مسیر و نوع کالا در دسترس باشد.

تفاوت FCL و LCL در یک نگاه

جدول زیر الگوی معمول دو روش را نشان می‌دهد. نتیجهٔ نهایی برای هر محموله به نرخ، برنامهٔ سرویس و شرایط قرارداد بستگی دارد.

«ریسک کمتر» یا «تحویل سریع‌تر» را نباید برای هیچ‌کدام تضمین دانست. در مقایسهٔ واقعی، تعداد دفعات دست‌کاری کالا، سرویس انتخابی، وضعیت پلمب، برنامهٔ کشتی و پوشش بیمه را جداگانه بررسی کنید.

شش عامل که انتخاب را عوض می‌کنند

حجم با CBM یا مترمکعب بیان می‌شود. برای هر بسته، طول × عرض × ارتفاع را با ابعاد برحسب متر محاسبه کنید و نتیجه را در تعداد بسته‌ها ضرب کنید. مثلاً ۱۰ کارتن با ابعاد ۱ × ۰٫۵ × ۰٫۴ متر، در مجموع ۲ مترمکعب حجم اسمی دارند. برای چنین حجمی، LCL معمولاً اولین گزینهٔ استعلام است.

با افزایش حجم، هزینهٔ LCL را با FCL مقایسه کنید. گاهی محدوده‌ای مانند ۱۲ تا ۱۵ مترمکعب باعث می‌شود گرفتن هر دو نرخ ارزش داشته باشد، اما مرز ثابت و جهانی برای تغییر از LCL به FCL وجود ندارد. هزینهٔ CFS، بندر، مقصد و مشخصات بار می‌توانند نقطهٔ اقتصادی را جابه‌جا کنند. فضای موردنیاز برای پالت، مهاربندی یا چیدمان نیز ممکن است از حجم هندسی کالا بیشتر باشد.

فرض کنید نرخ اولیهٔ LCL برای ۱۲ مترمکعب از کرایهٔ یک کانتینر ۲۰ فوت کمتر است. هنوز نمی‌توان گفت کل حمل LCL ارزان‌تر است. بسته به مسیر و قرارداد، دریافت و جابه‌جایی در انبار مبدأ، CFS، تجمیع، اسناد، THC، تفکیک در مقصد، تحویل بار و انبارداری احتمالی هم باید دیده شوند. FCL نیز هزینه‌های محلی، کانتینر، حمل داخلی و احتمالاً توقف تجهیزات دارد.

از شرکت حمل بخواهید هزینهٔ کل هر سناریو تا یک نقطهٔ یکسان را با فهرست اقلام شامل و خارج از نرخ اعلام کند؛ نه فقط Ocean Freight. بعضی هزینه‌هایی که در نرخ اولیه کم‌رنگ‌اند، هنگام تحویل در مقصد اثر اصلی را نشان می‌دهند.

در LCL باید بارهای مختلف به نقطهٔ تجمیع برسند و در مقصد نیز تفکیک شوند. بنابراین روی یک سرویس دریایی مشابه، مراحل عملیاتی بیشتری از FCL وجود دارد. این لزوماً به معنی تأخیر زیاد در هر مسیر نیست، اما برای قطعهٔ خط تولید، بار پروژه‌ای یا کالای فصلی باید زمان آماده‌سازی، حرکت کشتی و تحویل نهایی را کنار هم دید. چندصد دلار صرفه‌جویی ممکن است در برابر هزینهٔ توقف تولید ناچیز باشد.

برای ۸ مترمکعب کالای عادی، LCL ممکن است انتخاب اقتصادی باشد. برای همان حجم تجهیزات دقیق، شیشه یا کالای ارزشمند، دفعات جابه‌جایی و قرارگرفتن کنار بارهای دیگر اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. بسته‌بندی و مهاربندی حرفه‌ای بخشی از خطر را کنترل می‌کنند، ولی آن را حذف نمی‌کنند. ممکن است صاحب کالا آگاهانه هزینهٔ بیشتر FCL را برای کنترل بهتر بارگیری بپذیرد.

در LCL مبنای محاسبه ممکن است حجم یا وزن قابل‌محاسبه باشد و حداقل‌های نرخ نیز اعمال شوند. نسبت وزن به حجم و شیوهٔ محاسبه را از ارائه‌دهندهٔ سرویس بپرسید؛ یک فرمول واحد را نباید به همهٔ مسیرها تعمیم داد. برای نرخ دقیق، تعداد بسته، ابعاد هر بسته و وزن ناخالص کل را هم‌زمان بفرستید. عبارت «حدود ۱۰ مترمکعب بار داریم» به‌تنهایی کافی نیست.

فرض کنید از سه کارخانه در چین هرکدام دو یا سه پالت خریده‌اید. می‌توان بارها را در یک انبار تجمیع و به‌صورت LCL فرستاد. اگر مجموع خریدها به حجم مناسبی برسد، گزینهٔ دیگر Buyer’s Consolidation + FCL است: بار چند تأمین‌کننده جمع می‌شود و سپس در یک کانتینر اختصاصی حرکت می‌کند. هزینهٔ جمع‌آوری، کنترل کیفیت، اسناد و برنامهٔ آماده‌شدن بار هر فروشنده را در هر دو سناریو حساب کنید.

مثال ۵ و ۱۳ مترمکعبی؛ تصمیم چگونه تغییر می‌کند؟

برای ۵ مترمکعب کالا از شانگهای، LCL معمولاً نقطهٔ شروع منطقی است؛ کانتینر کامل احتمالاً فضای زیادی را خالی می‌گذارد. حالا حجم سفارش را ۱۳ مترمکعب فرض کنید. از اینجا به بعد پاسخ صرفاً با شنیدن CBM روشن نمی‌شود.

ممکن است LCL هنوز ارزان‌تر باشد؛ ممکن است اختلاف به چندصد دلار برسد؛ و ممکن است FCL با وجود فضای خالی اقتصادی‌تر شود. اگر دو نرخ نزدیک‌اند، دفعات جابه‌جایی کالا و زمان عملیات را هم به تصمیم اضافه کنید. این مثال فقط روش مقایسه را نشان می‌دهد و قیمت واقعی یا نقطهٔ سربه‌سر ثابت نیست.

چه زمانی LCL را جدی‌تر بررسی کنیم؟

• حجم محموله کم است و پرداخت هزینهٔ کانتینر نیمه‌خالی توجیه ندارد.
• سفارش‌های کوچک و منظم دارید یا در حال آزمایش محصول و بازار جدید هستید.
• زمان تحویل انعطاف‌پذیر است و کالای شما نسبت به جابه‌جایی حساسیت ویژه‌ای ندارد.
• سرویس LCL مناسب مسیر و نوع کالا موجود است و هزینه‌های مبدأ و مقصد شفاف‌اند.

برای بعضی کسب‌وکارها مزیت LCL فقط کرایهٔ کمتر نیست؛ سفارش‌های کوچک‌تر می‌توانند سرمایهٔ کمتری را در موجودی کالا نگه دارند. در مقابل، باید زمان و هزینهٔ تجمیع و تفکیک را بپذیرید.

چه زمانی FCL را جدی‌تر بررسی کنیم؟

• حجم محموله به محدوده‌ای رسیده که هزینهٔ نهایی LCL به کانتینر اختصاصی نزدیک شده است.
• کالا حساس، شکستنی یا ارزشمند است و کنترل بارگیری و چیدمان اهمیت دارد.
• برنامهٔ تحویل فشرده است و می‌خواهید مراحل تجمیع و تفکیک حذف شود.
• از چند تأمین‌کننده خرید کرده‌اید و تجمیع خریدها در یک کانتینر ممکن است.

برای FCL لازم نیست کانتینر کاملاً پر باشد. اگر دو گزینه هزینهٔ نهایی نزدیکی دارند، کاهش دفعات تماس مستقیم با کالا و سادگی برنامهٔ عملیاتی می‌تواند ارزش فضای خالی را جبران کند.

برای استعلام هر دو روش چه اطلاعاتی لازم است؟

1. محل تحویل بار در مبدأ و بندر یا شهر مقصد؛
2. نوع کالا و شرایط خاص آن؛
3. تعداد کارتن، پالت یا بسته و ابعاد هر بسته؛
4. وزن ناخالص کل و در صورت لزوم وزن هر بسته؛
5. تاریخ آماده‌شدن کالا و زمان تحویل موردنیاز؛
6. شرط خرید یا Incoterm؛
7. نیاز به ترخیص، حمل داخلی و تحویل در مقصد؛
8. ارزش بالا، شکستنی‌بودن، محدودیت چیدمان یا سایر حساسیت‌ها.

با این مشخصات، می‌توان هزینهٔ قابل‌مقایسهٔ FCL و LCL را تا مقصد محاسبه کرد. اگر هنوز شرط خرید را مشخص نکرده‌اید، راهنمای تفاوت EXW، FOB، CFR و CIF به روشن‌شدن محدودهٔ هزینه و مسئولیت هر پیشنهاد کمک می‌کند. برای شناخت تفاوت تجمیع بار با جابه‌جایی کانتینر در هاب نیز راهنمای کراس‌استافینگ و ترانشیپمنت را بخوانید.

بالاخره FCL یا LCL؟

برای محمولهٔ کوچک، بررسی را از LCL آغاز کنید. هرچه حجم، حساسیت کالا یا اهمیت زمان بیشتر می‌شود، گرفتن نرخ FCL هم ضروری‌تر می‌شود. مهم‌ترین بخش تصمیم در محدوده‌ای است که هزینهٔ خرده‌بار به کانتینر کامل نزدیک می‌شود؛ آنجا نرخ هر مترمکعب کافی نیست.

مشخصات بار را می‌گیریم، هر دو سناریو را قیمت‌گذاری می‌کنیم و هزینهٔ نهایی، زمان و مراحل جابه‌جایی آنها را تا مقصد کنار هم می‌گذاریم. برای این مقایسه، مبدأ، مقصد، نوع کالا، تعداد بسته‌ها، ابعاد و وزن محموله را در فرم استعلام نیکو لجستیک ثبت کنید. اطلاعات کلی سرویس نیز در صفحهٔ حمل دریایی آمده است.

منابع

تعریف روش‌ها و نقش تجمیع و تفکیک بر پایهٔ منابع زیر بررسی شده است؛ زمان و هزینهٔ واقعی برای هر مسیر باید جداگانه استعلام شود.

• Maersk: مقایسهٔ FCL و LCL
• Maersk: نقش CFS و CY در تجمیع و تفکیک
• Maersk: وابستگی انتخاب اقتصادی به مشخصات محموله